Wat is een systeemprompt?

Een systeemprompt is de instructie die een AI-assistent meekrijgt voordat het gesprek begint. Jij ziet hem niet, maar hij staat boven alles wat jij typt en bepaalt hoe het antwoord eruitziet.

Wat erin staat

Doorgaans vier dingen: wie de assistent is, wat hij wel en niet mag, hoe hij moet schrijven, en welke kennis hij vast meekrijgt. Een klantenservice-assistent van een webwinkel krijgt bijvoorbeeld mee dat hij alleen over die winkel gaat, dat hij geen kortingen mag toezeggen, dat hij beleefd en beknopt antwoordt, en wat de retourtermijn is.

Dat is het hele verschil tussen "een taalmodel" en "de assistent van bedrijf X". Onder de motorkap is het hetzelfde model.

Waarom dit het belangrijkste onderdeel is

Bij het bouwen van een AI-toepassing gaat de meeste tijd niet naar programmeren maar naar het schrijven en bijschaven van deze instructie. Een zin toevoegen als "als je het antwoord niet in de gegeven documenten vindt, zeg dan dat je het niet weet" kan het verschil zijn tussen een bruikbare assistent en een die klanten onjuiste informatie geeft.

Het is ook de goedkoopste plek om iets te verbeteren. Een model trainen is duur en traag; een instructie aanpassen kost een minuut.

Wat je er zelf mee kunt

In ChatGPT, Claude en Gemini kun je bij de instellingen vastleggen hoe de assistent met jou moet omgaan. Dat is in feite je eigen systeemprompt. Nuttig om in te vullen:

• wat je werk is, zodat uitleg op jouw niveau komt;
• of je korte of uitgebreide antwoorden wilt;
• dat je Nederlands wilt, ook bij Engelstalige vragen;
• welke wendingen je nooit wilt zien;
• dat hij moet zeggen wanneer hij iets niet zeker weet.

Dat laatste punt levert de meeste winst op en wordt bijna nooit ingesteld.

De zwakke plek

Een systeemprompt is geen slot. Hij staat in dezelfde tekststroom als alles wat erna komt, en dat betekent dat tekst in een document of op een webpagina de instructie kan tegenspreken. Dat heet promptinjectie, en het is de reden dat je nooit moet vertrouwen op een systeemprompt alleen om iets te verbieden dat werkelijk niet mag gebeuren.

Wat moet kloppen, hoort in de software eromheen vastgelegd te worden, niet in een zin tegen het model. Zie promptinjectie en guardrails.