Hoe vertaal je tekst met AI?

Het verschil met een vertaalmachine

Een klassieke vertaaldienst krijgt een zin en geeft een zin terug. Een taalmodel kun je vertellen wat je ermee wilt: "Vertaal dit naar Engels voor een Amerikaanse zakelijke klant, iets formeler dan het Nederlands, en houd het kort."

Dat is het hele verschil. Vertalen is zelden het omzetten van woorden; het is het overbrengen van bedoeling naar een ander publiek.

Wanneer welke

• Losse zinnen, snel: DeepL of Google Translate. Sneller en prima.
• Zakelijke correspondentie: een taalmodel, met uitleg over ontvanger en toon.
• Webteksten en marketing: een taalmodel. Letterlijk vertaalde reclametaal werkt zelden; je wilt hertalen, niet vertalen.
• Technische documentatie: een taalmodel, met een lijst van jullie eigen vaktermen erbij.
• Officiële stukken: een beëdigd vertaler. Geen discussie.

Hoe je een goede vertaling krijgt

Geef drie dingen mee: voor wie de tekst is, wat de gewenste toon is, en wat er niet vertaald mag worden.

Dat laatste wordt vaak vergeten. Productnamen, functietitels, juridische begrippen en vaste uitdrukkingen van je bedrijf moeten soms onvertaald blijven. Zet ze in een lijstje bij je opdracht.

Nuttige aanvulling: "Zet er een opmerking bij als een zin in het origineel dubbelzinnig is, in plaats van te gokken." Dat legt precies de plekken bloot waar het mis kan gaan.

Waar het nog steeds misgaat

Aanspreekvormen. Nederlandse teksten met "u" en "je" door elkaar leveren in talen met strikte beleefdheidsvormen rare resultaten op. Zeg expliciet welke je wilt.

Humor en woordspeling. Die overleven een vertaling zelden. Vraag om een alternatief dat hetzelfde effect heeft in plaats van een letterlijke omzetting.

Kleine talen. Voor Nederlands, Duits, Frans, Spaans en Engels is de kwaliteit hoog. Voor talen met weinig trainingsmateriaal zakt die merkbaar.

Consistentie over lange documenten. Een term die in hoofdstuk één anders wordt vertaald dan in hoofdstuk zeven. Geef een woordenlijst mee en controleer achteraf.

Een terugcontrole die altijd werkt

Laat de vertaling door een ander model terugvertalen naar het Nederlands en lees die terugvertaling. Wijkt de bedoeling af, dan zit er iets fout in de vertaling. Het kost een minuut en vangt de ernstigste missers.

Voor teksten die naar klanten gaan, blijft één keer laten meelezen door iemand die de taal spreekt het verstandigst. AI heeft het werk van uren teruggebracht tot minuten — die ene controle hoort erbij.