Gids
Hoe gebruik je AI als leraar?
Kort antwoord
De grootste tijdwinst zit in voorbereiding: oefenmateriaal op meerdere niveaus, toetsvragen, uitleg in eenvoudiger taal, en ouderbrieven. Nakijken kan deels, maar nooit voor een cijfer dat telt. Zet nooit namen of gegevens van leerlingen in een gratis account — dat zijn persoonsgegevens van minderjarigen en daar gelden strenge regels voor.
Waar de tijd zit
Lesgeven is niet het tijdrovende deel; voorbereiden en nakijken wel. Daar ligt de winst.
Differentiëren zonder drie keer het werk
Dit is de sterkste toepassing. Je hebt één opgavenblad en drie niveaus in de klas. Geef het blad en vraag om een eenvoudiger en een uitdagender versie, met hetzelfde leerdoel.
Werk dat voorheen een avond kostte en daarom vaak niet gebeurde, is nu een kwestie van minuten. Nakijken blijft nodig, maar je begint niet bij nul.
Uitleg in andere woorden
"Leg de stelling van Pythagoras uit voor een leerling van twaalf die moeite heeft met abstractie, met een voorbeeld uit de voetbalpraktijk." Vijf verschillende uitleggen van hetzelfde begrip, zodat je er altijd één hebt die aanslaat.
Toetsvragen en antwoordmodellen
Geef je lesstof en vraag om vragen op verschillende denkniveaus, met antwoordmodel. Controleer ze wel: op vakinhoud gaat het soms mis, en een foutieve toetsvraag kost je meer tijd dan hij bespaarde.
Ouderbrieven en verslagen
Een lastige mail aan ouders is sneller geschreven én beter van toon als je hem eerst ruw opschrijft en laat herschrijven. Vraag ook: "hoe komt dit over op een ouder die al geïrriteerd is?"
Waar het misgaat: privacy
Dit is geen bijzinnetje. Gegevens van leerlingen zijn persoonsgegevens, en bij minderjarigen gelden strengere regels. Zet dus nooit in een gewone chatbot:
- namen van leerlingen;
- cijfers of toetsresultaten die naar een persoon te herleiden zijn;
- verslagen van oudergesprekken, zorgdossiers of gedragsnotities;
- ingeleverd werk waar een naam op staat.
Werk met gegevens die niet herleidbaar zijn: "een leerling van 14 met dyslexie" in plaats van een naam. Voor werk met echte leerlinggegevens moet je school een overeenkomst hebben met de aanbieder. Veel scholen hebben inmiddels een afgeschermde omgeving; vraag ernaar bij je ICT-coördinator. Zie AI en de AVG.
Nakijken: tot waar?
Voor formatief werk — oefeningen, concepten, huiswerk waar geen cijfer aan hangt — kan AI bruikbare terugkoppeling geven. Vooral bij schrijfopdrachten is snelle, concrete feedback waardevoller dan trage, uitgebreide feedback.
Voor een cijfer dat meetelt: niet. Beoordeling is een professioneel oordeel waar je als docent voor tekent, en het systeem is niet consistent genoeg. Twee keer dezelfde tekst beoordelen kan twee verschillende uitkomsten geven.
En de leerlingen zelf?
Ze gebruiken het al. De vraag is niet of je het toestaat maar of je ze leert hoe het werkt en waar het faalt.
Een les die bijna altijd werkt: laat de klas een opdracht door AI maken en vervolgens zelf nakijken op fouten. Er zitten er altijd in. Dat doet meer voor hun kritische houding dan elke waarschuwing.
Sinds de Europese AI-verordening geldt bovendien dat organisaties die AI inzetten, moeten zorgen dat hun mensen er voldoende van begrijpen. Voor scholen is dat niet alleen een verplichting maar ook gewoon verstandig. Zie de Europese AI-verordening en AI in het onderwijs.
Veelgestelde vragen
Mag ik als leraar AI gebruiken om werk na te kijken?
Voor oefenwerk en terugkoppeling zonder cijfer meestal wel, mits er geen herleidbare leerlinggegevens in gaan. Voor beoordelingen die meetellen niet: dat oordeel blijft bij jou, en de beoordeling is te wisselvallig.
Mag ik leerlingnamen in ChatGPT zetten?
Nee, niet in een gewone consumentenversie. Het zijn persoonsgegevens van minderjarigen. Gebruik omschrijvingen zonder naam, of de afgeschermde omgeving die je school heeft geregeld.
Welke AI is geschikt voor het onderwijs?
Voor voorbereiding voldoen de gewone assistenten. Voor werk met leerlinggegevens is een omgeving nodig waarmee je bestuur een verwerkersovereenkomst heeft; verschillende onderwijsaanbieders bieden die inmiddels.
Hoeveel tijd bespaart AI een docent?
Docenten die het structureel gebruiken, noemen meestal twee tot vier uur per week, vrijwel volledig in de voorbereiding. De winst zit niet zozeer in sneller werken als wel in dingen doen die anders niet gebeurden, zoals differentiëren op drie niveaus.
Lees verder
Hoe maak je afbeeldingen met AI?
Van een beschrijving naar een bruikbare afbeelding: welke programma's er zijn, wat ze kosten en hoe het zit met auteursrecht.
AI voor zzp'ers: waar begin je?
Als eenmanszaak heb je geen IT-afdeling maar wel te weinig uren. Dit zijn de AI-toepassingen die zzp'ers direct tijd opleveren.
AI voor beginners: zo begin je
Nooit met AI gewerkt? Dit stappenplan brengt je in een half uur van nul naar je eerste bruikbare resultaat.
Wat kan AI voor mijn bedrijf betekenen?
Concreet overzicht van wat AI oplevert per afdeling, wat het kost, waar je begint en welke fouten je moet vermijden.