Humanoïde robots: hoever zijn ze?

Waarom nu ineens

Robots met een menselijke vorm bestaan al decennia, maar ze konden vrijwel niets buiten een geoefende demonstratie. Wat er veranderde is het brein: dezelfde modellen die taal en beeld begrijpen, blijken ook te kunnen aansturen. Een robot die "ruim de tafel af" begrijpt en zelf uitzoekt wat daarvoor nodig is, was drie jaar geleden ondenkbaar.

Daar komt bij dat de hardware fors goedkoper is geworden. Chinese fabrikanten leveren inmiddels modellen voor een fractie van wat een onderzoeksrobot ooit kostte, wat de markt in één klap breder maakte.

Waarom een menselijke vorm?

Het is technisch de lastigste keuze die je kunt maken. Wielen zijn stabieler dan benen, en een vaste arm aan een lopende band is goedkoper en preciezer dan een robot die rondloopt.

Het argument vóór is de omgeving: onze wereld is gebouwd voor mensen. Deuren, trappen, gereedschap, werkbanken. Een machine met onze afmetingen en onze grijpers kan daarin werken zonder dat je het gebouw verbouwt. Of dat argument opweegt tegen de complexiteit, is nog niet beslist.

Wat ze inmiddels kunnen

• Lopen en balans houden, ook op ongelijke ondergrond. Dit is grotendeels opgelost.
• Objecten pakken en verplaatsen in een omgeving die ze kennen.
• Gesproken opdrachten begrijpen en vertalen naar handelingen.
• Zichzelf oriënteren in een ruimte die ze eerder hebben gezien.

Wat er nog niet werkt

Fijne motoriek blijft het grote struikelblok. Een veter strikken, een stekker in een stopcontact vinden, een zacht voorwerp oppakken zonder het te pletten — daar zit de grens. Ook snelheid is een probleem: veel demonstraties draaien versneld, en in werkelijkheid doet een robot er minuten over waar een mens seconden nodig heeft.

Het derde probleem is betrouwbaarheid. Negentig procent slagingskans klinkt goed, maar in een fabriek waar een handeling duizend keer per dag gebeurt, betekent dat honderd storingen.

Waar ze het eerst landen

Niet in het huishouden. De eerste echte toepassingen zitten in magazijnen, productiehallen en logistiek: afgebakende ruimtes, herhalende taken, geen kwetsbare mensen in de buurt. Precies waar de eisen aan fijne motoriek laag zijn en de omgeving voorspelbaar is.

De zorg wordt vaak genoemd, maar is juist het lastigst: onvoorspelbare situaties, kwetsbare mensen en een foutmarge van vrijwel nul.